Attack-tree Challenge
Aanvallersdenken als wedstrijd. Elk team trekt één doel van een aanvaller en bouwt in drie routes — mens, techniek, keten — de wegen ernaartoe. Punten voor wat plausibel is, extra punten voor wat niemand anders bedacht, en de hoofdprijs voor het snijpunt: één maatregel die de meeste takken tegelijk afsnijdt.
01 Het materiaal
Drie vellen: het werkblad waarop het team bouwt, een uitgewerkt docentvoorbeeld, en de doelkaarten met het scoreblad voor de jury. Klik op het beeld voor de volledige resolutie.
02 Hoe het werkblad werkt
Het doel komt van de doelkaart en staat in de ik-vorm van de aanvaller — “ik wil …”, nooit “ik hack …”. Ernaast de persona non grata: wie is het, wat levert het hem op, en waar ligt zijn grens. Een doel zonder aanvaller levert films op.
Via de mens, via het apparaat en de techniek, via de keten en het proces. Elk blad krijgt één zin “hoe dan?”, een assetnummer uit week 1, en de keuze EN of OF: kan dit blad op zichzelf, of alleen samen met het blad erboven?
Welke maatregel haalt in één klap de meeste bladeren weg — en hoe zou je merken dat iemand het tóch probeert? Daarnaast de strook voor de paden die sneuvelden bij “hoe dan?”, en het vakje waar de jury de punten optelt.
Twee regels doen het meeste werk. Een pad zonder assetnummer is een mening — dat dwingt teams terug naar het canvas van week 1 en houdt de boom verbonden met de casus. En “hoe dan?” moet in één zin kunnen, met een dinsdagochtend erbij: wie doet wat, waar, met wat in zijn hand. Dat is de rem op de Hollywood-aanval, en tegelijk de opening voor niet-technische teamleden: de route “via de mens” is meestal de kortste, en die vraagt geen enkele regel code.
03 Het spel in vier rondes
Vijfenveertig minuten, strak getimed. De challenge is geen brainstorm: elke ronde heeft een eigen opbrengst, en de jury — jij, of een team dat een ronde overslaat — houdt het tempo erin.
- Ronde 1 · 12 minBouwenElk team trekt één doelkaart en houdt die voor zich. Drie routes, minstens twee bladeren per route. Hardop denken, één schrijver, geen laptops.
- Ronde 2 · 8 minDoorgevenDe vellen schuiven één plek op. Het buurteam vult aan wat het zelf zou hebben bedacht — met initialen erbij, want die bladeren tellen straks mee voor het bouwende team, niet voor de aanvuller.
- Ronde 3 · 15 minVerdedigenElk team leest zijn sterkste bladeren voor; de jury vraagt bij elk blad: hoe dan? Plausibel is één punt. Daarna de vraag aan de zaal: heeft iemand anders dit ook? Eén hand omhoog en het extra punt vervalt.
- Ronde 4 · 10 minSnijpuntTerug naar het eigen vel: welke ene maatregel snijdt de meeste takken af, en hoe merk je dat iemand het toch probeert? Drie punten, en dit is wat er meegaat naar blok 9.
De puntentelling stuurt het gedrag, en dat is opzet. ✔ plausibel = 1 punt houdt teams weg bij zero-days en ninja’s. ★ uniek én plausibel = 1 punt extra beloont de route die niemand zag — meestal een menselijke of organisatorische. ✂ het snijpunt = 3 punten, maar alleen mét detectie: een maatregel zonder “hoe merken we het” is een halve maatregel. Wat sneuvelt bij “hoe dan?” krijgt geen punten maar wel de eervolle vermelding, en de vervolgvraag: voor wélke aanvaller zou dit wél kloppen?
04 Waar het op aansluit
De challenge staat niet op zichzelf. De assetnummers komen uit week 1, het vocabulaire uit de dreigingskaarten van blok 2, en de snijpunten zijn de eerste maatregelen in het risicoprofiel van blok 9. Wat in week 1 A1 heet, blijft hier A1.
- Week 1 · blok 9Security Context Canvasassets A1, A2 … + abuse cases
- Week 2 · blok 2Dreigingskaartenwoorden voor wat er mis kan gaan
- Week 2 · blok 8Attack-tree challengeroutes → snijpunt mét detectie
- Week 2 · blok 9Risicoprofieltop-5 risico’s + eerste maatregelen
05 Meedenken?
De challenge is nog een voorstel — feedback op de doelkaarten, de puntentelling of de tijdsindeling is welkom. Gebruik de feedbackknop rechtsonder, of neem contact op. contact